Botan dengbêjlerinin kitabı

11 Haz 2021

Botan Dengbêjler Antolojisi'ni hazırlayan yazar Bahadîn Robar, Kürt kültürü ve edebiyatının mihenk taşı olan dengbêjliğin gelecek kuşaklara taşınması gerektiğini söyledi

Yazar Bahadîn Robar’ın “Antolojiya Dengbêjên Botanê” isimli kitabı Ar Yayınları’ndan çıktı. Robar, kitabında Şırnak ve ilçelerinde yaşayan 10’u kadın toplam 63 dengbêjin hikayesini okuyucuyla paylaştı. Kitapta yaşam öykülerine yer verilen dengbêjlerin büyük bir bölümü hayatta değil.  

 Kitap, Kürt müziği, Dengbêj ve dengbêjlik, Sözlü edebiyat, Botan dengbêjlerinin ses özellikleri, Dengbêjlerin yaratıcıları kadınlardır, Dengbêjlerin ekonomik durumu bölümleri yer alıyor. Fotoğraflarla desteklenen biyografilerde, her bir dengbêjin seslendirdiği 20 kilama yer veren Robar, 1 yıl boyunca kentteki ilçe ve köyleri gezerek bilgileri derledi. 

Görünür kılıyor 

Botan’ın kültürel anlamda çok zengin bir bölge olduğunu ve tarihten bugüne Kürt edebiyatına öncülük yapan kentlerin başında geldiğini belirten Robar, ancak bu zenginliğin tozlu raflarda kaybolmaya yüz tuttuğunu dile getirdi. Tam da bu nedenle bu kitap çalışmasını yaptığını söyleyen Robar, Botan dengbêjlerinin Kürt dili ve edebiyatına verdikleri katkıyı görünür kılmayı amaçlıyor. Asimilasyon politikalarına rağmen Kürtçe’nin bugüne gelmesinde dengbêjlerin emeklerinin olduğunu vurgulayan Robar, yaptığı çalışma sırasında kişilerin hayat hikayelerine ilişkin röportajlar alarak kitabı tamamladığını aktardı. 

80 isme ulaştı 

Çalışmalarına başladığında sadece bölgede 10 dengbêji tanıdığını belirten Robar, ancak işin içine girdikçe yeni isimler ve seslere ulaştığını, çalışma sonunda 80 kişiye ilişkin bilgiler derlediğini ifade etti. Bu öykülerden 63’üne kitapta yer veren Robar, “Yaşam öykülerinde, karşılaştıkları zorluklar, onları dengbêjliğe iten nedenler ile dengbêjliğin anlam ve önemini dinledik. Yaşamını yitiren ve toplumda tanınan kişilerin de hikayelerine ise araştırmalar sonucunda ulaştım. 

Tanınmayan ekoller 

Kitapta dikkat çeken dengbêjlerden biri olan Feqe Xalidê Sehdo hakkında bilgi veren Robar, “Mihemed Arif Cizrawî, Meryem Xan, Nesrîn Şêrwan gibi Bağdat radyosunda dengbêjlik yapan dengbêjlerin kilamlarının kaynağı, Feqe Xalidê Sehdo’dur. Cizrawî’den dinlediğimiz, Eyşana Elî klamı Feqe Xalidê Sehdo’nun kilamıdır” diye konuştu.

Kitabı hazırlamak için görüştüğü dengbêjlerden bir kısmının kitap yayınlanmadan önce yaşamını yitirdiğini ifade eden Robar, “Esker Cizîrî’den hayatı hakkında yaptığımız röportaj sonrasında yaşamını yitirdi. Cemalê Mihê’den birçok kez randevu aldık ama görüşemeden yaşamını yitirdi. Onunla görüştüğümüz süre zarfında toplumsal, ekonomik ve sosyal hayatını konuştuk. Kitabımda da onun yaşam öyküsüne yer verdik. Kitabı okuyanlar ne demek istediğimi o duyguyu çok iyi anlayacaktır” dedi

Müjdat Can/Şırnak-MA


Etiketler : Botan Dengbêjler Antolojisi,