Küresel ısı-t-ma

29 Eyl 2021

Vahap Işıklı

Ferit Edgü, –Hakkâri’de Bir Mevsim – adlı otobiyografik romanında, Hakkâri’ye sürgün gelen bir öğretmeni yazmaktadır. Öğretmenin yalnızlığı, dağların yalnızlığıyla benzeşmektedir. Rivayet olunur ki dağlar, karlı ve yalnız olmalarına içerlenerek, tanrıya bizi neden böyle yarattın, buralara kimse gelmez deyince, tanrı, dağlara insanları göstererek;

“Bunlar çaresizdir, hiç çareleri yoktur.

Bunlar burada oturur size bakar” demiş.

Hikâye bu ya, hakikat olanla hep çelişirdi ya da belki kitabın gerçeği bu coğrafyaya uymazdı. Bugünkü gerçek ise çok farklı, ülkenin uzak doğusunda, ülkelerin ortasındaki kentte tek mevsim gerçekliği artık değişmektedir. 

Dağlar, artık ne karlı ne de yalnız…

Buzul çağından kalma, dağcıların uğrak mekânı olan Cilo dağındaki Erinç Buzulu’nun uzunluğu, 1948’de 4 km ölçülürken, 2009’da 1,5 km ve bu yıl 900 metreye kadar düştü. Karların erimesi bir yana, yalnızlığı da çok farklı. Bölgeye tünemiş maden şirketleri dağlara kadar el atmış durumda, yaşananlar bir işgali andırmakta. Ve her hikâyenin bir geçmişi var, yıllar önce Munzur’da HES ve baraj projeleri ortaya çıkması ile milli park ilanı aynı sürece rastlamaktadır. Aynısı Botan çayında da sürerken, Cilo dağı da bu durumdan nasibini almış durumda. Hakkâri ve Yüksekova arasında olan ve Türkiye’nin en yüksek ikinci zirvesi olan Cilo da milli park olarak ilan edildi. Özetle, milli parklar talan projelerinin habercisi olmaktadır.

İnsana emanet edilen bu dağlar talanla baş başa bırakılmış durumda. 

Kentte on beş yıldan fazladır süren maden araştırmaları sonucunda kurşun ve çinko bakımından zengin olduğu verisine ulaşılıyor. 2019’da kentte olan maden potansiyelinin araştırılması adına, maden zenginleştirmeye yönelik altyapı inceleme fizibilite projesi hazırlanıyor. Öyle ki 900 bin ton çinkonun 100 bin tonunun Hakkâri’den çıkarıldığı belirtilirken, Zap suyu kenarına kurulan laboratuvar ile araştırma devam etmektedir.

Bu yılın Ağustos ayında 8 ilde 766 bölgede maden ruhsatı verilmesi adına ihale başlatılıyor. Bu çerçevede kentte bulunan Cilo Sat Gölleri, Govend Dağı, Korgan köyü, Ördekli köyünde bulunan vadi ve Nebirnav yaylası maden bölgesi ilan edilerek ihale edilmeye başlandı. Alanda bulunan yerelden şirket ve ortaklıkların talanda yarıştığı gerçeğine karşın, yurt dışı firmaların alana geldiği ve ihale aldığı dile getirilmektedir. 

Hakikat ise çok farklı, küresel ısı-t-ma.

Hükümetler arası İklim Değişikliği Paneli’nin (IPCC) son raporuna göre, deniz seviyesindeki yükselmeler, eriyen buzullar, sıcak hava dalgaları, seller ve kuraklık dâhil olmak üzere iklimdeki hızlı değişikliklerin nedeninin kesin olarak insan faaliyetleri olduğu açıklandı.

Son olarak BM Genel Sekreteri Antonio Guterres; “Bu rapor, gezegenimizi yok etmeden önce, kömür ve fosil yakıtlar için bir ölüm çanı çalmalıdır” dedi.

Vahap Işıklı

Vahap Işıklı


Etiketler : Vahap Işıklı,